handleiding | test je onderneming | Een educatief spel

“Ruimte voor competenties”

1. Waarom een educatief spel ?

Bij de opstart van het competentieproject in 2002 werd, in het MB ter zake, bepaald dat de vakbondspartners verwacht werden een tool, meer bepaald een educatief spel, te ontwikkelen. Dit met als voornaamste doelstelling werknemers in te wijden in de wereld van competenties en het beheer ervan. Dit instrument moet een belangrijk onderdeel worden van de inspanningen die de werknemersorganisaties leveren om de sociale dialoog rond competenties leven in te blazen.

2. Aanpak

Om de spelontwikkeling te coördineren werd een stuurgroep opgericht waarin er naast de vertegenwoordigers van de drie vakbonden ook beroep gedaan werd op de expertise van STV Innovatie & Arbeid en Mevr. Marleen Limbourg als consultant. Voor de praktische uitwerking deden wij beroep op het Centrum Informatieve Spelen uit Leuven. Het project werd gerealiseerd met financiële middelen van het ESF (meer info www.esf-agentschap.be ) en TRIVISI. (www.trivisi.be )

3. Doelgroep

Het competentiespel werd ontwikkeld met de (zeer heterogene) doelgroep van vakbondsafgevaardigden in het achterhoofd. Wij wilden een instrument ontwikkelen dat zowel bruikbaar is voor de groep van uitvoerenden (arbeiders, lagere bedienden) als voor kaderleden en hoger geschoolden.
Ondanks deze uitdrukkelijke keuze mogen wij stellen dat het competentiespel niet enkel bruikbaar is binnen vakbondsmiddens maar voor iedereen die ten gronde rond competenties, competentiemanagement en competentieontwikkeling wil werken. Het is namelijk een bewuste keuze van de stuurgroep om in het spel geen dogmatische vakbondshouding te verwerken t.a.v. competenties. Wel om er een uitnodiging van te maken om met kennis van zaken en vanuit een constructief kritische houding een visie te ontwikkelen rond het thema.

4. Spelconcept

“Ruimte voor competenties” kan een simulatiespel genoemd worden. De deelnemers kruipen in de rol van een werknemer uit het bedrijf TEKAR 6 (tekar is gewoon een omkering van het woord raket) . Deze onderneming is gespecialiseerd in het ontwikkelen van spaceshuttles met als eindbestemming het ISS (Internationaal ruimtestation). De kerncompetenties van het bedrijf zijn o.a. het produceren van uitermate betrouwbare ruimtetuigen en die eveneens te bemannen met competent personeel.

We kozen voor een dergelijk bedrijf omdat het enerzijds voldoende herkenbaar en geloofwaardig is voor de deelnemers, anderzijds omdat het ver genoeg staat van de dagelijkse realiteit van de spelers. We wilden vermijden dat de doelstelling van het spel verloren zou gaan in discussies over het al dan niet realistisch zijn van competenties die bvb. van een bouwvakker, boekhouder of metaalarbeider verwacht worden.

De spelers (het spel is gemaakt voor groepen van 6 tot 30 deelnemers) hebben dus als initiële opdracht een degelijke spaceshuttle op het lanceerplatform te brengen en die te voorzien van een competente bemanning.

5. Het spel zelf

Het spelen van “Ruimte voor competenties” neemt idealiter 1 dag in beslag, nabespreking inbegrepen. Het bestaat uit 2 rondes en als doelstellingen kan je formuleren dat de deelnemers na afloop:

• het jargon uit het competentiedenken begrijpen, beheersen en kunnen interpreteren
• begrijpen wat competentiemanagement inhoudt
• vanuit een constructieve maar kritische houding een visie kunnen ontwikkelen over de kansen en valkuilen in het competentiemanagement
• de sociale dialoog op bedrijfs- en sectoraal vlak met kennis van zaken kunnen aangaan
  

· ronde 1

De eerste ronde staat in het teken van de kennismaking met het jargon, de individuele competenties en het persoonlijke portfolio. De deelnemers worden ingedeeld in een van de afdelingen van het bedrijf (o.a. piloten, onderzoekers, technische ploeg, medisch team,…) alwaar zij in de huid kruipen van 1 van de personeelsleden. Alle namen van medewerkers zijn zowel vrouwelijk als mannelijk te gebruiken en er is een realistisch deel van het personeel van allochtone afkomst. De spelers krijgen op hun spelbord (portfolio) een overzicht van de reeds aanwezige competenties van die werknemer, van de algemene competenties (die iedereen in het bedrijf moet hebben), van de afdelingsgebonden competenties (die iedereen in hun team moet hebben) en de functiespecifieke competenties (waarover zij zelf moeten beschikken) . Om het EVC-thema te betrekken krijgen de spelers ook een beschrijving van andere, elders verworven competenties die zij hebben (is muzikant, voorzitter van een vereniging, computerfreak,…..) Allemaal elementen die in ronde 2 een rol gaan spelen.

Via het doorlopen van een vormingsloopbaan (gevisualiseerd door een spelbord met pionnen) moet iedere deelnemer naast de reeds aangetoonde competenties nog 2 algemene, 2 afdelingsgebonden en 2 functiespecifieke competenties aantonen of verwerven. De mate waarin ieder individu daar in slaagt heeft reeds een invloed op de snelheid waarmee hun voertuig, en de inzittenden, opschuiven in de richting van het lanceerplatform. Dit wordt gevisualiseerd door een centraal lanceerplatform met een startbaan per team. Iedereen beschikt over een stuk van de raket die zich over deze baan verplaatst.

De deelnemers helpen mekaar bij het zoeken van de nodige competentiekaarten. De speltesten wezen uit dat mensen op deze manier zeer snel kennis verwerven in het jargon. Voertuigkaarten zorgen voor een extra spelelement. De verworven/aangetoonde competenties komen onder kaartvorm terecht op het persoonlijk portfolio van iedere deelnemer.

· ronde 2

Nu de persoonlijke competenties verworven zijn komt het teamaspect aan bod. Iedere afdeling krijgt als team opdrachten waarvoor extra competenties nodig zijn. Soms zijn die al aanwezig, anderen moeten verworven worden via (virtuele) opleiding. Het team beslist wie best geplaatst is (elders verworven competenties, specialisatie) om de extra competentie te verwerven. Het team wordt voortdurend geconfronteerd met gebeurteniskaarten, net zoals in een echt bedrijf, en moet een oplossing vinden voor die gebeurtenis door het efficiënt inzetten van de aanwezige competenties. Waar nodig kan bijkomende oplossing een uitkomst bieden. Steeds meer moet het team de competenties managen waarbij de onderlinge dialoog een zeer grote rol speelt.

Om de groei in competenties van individuele werknemers te visualiseren werd gekozen voor blokjes als pionnen. Van zodra iemand een opleiding voltooid heeft krijgt hij/zij een extra blokje zodat duidelijk is dat er vordering gemaakt wordt. De blokjes van alle teamspelers samen moeten een welbepaalde hoogte bereikt hebben om überhaupt te kunnen instappen in de raket. Anders gezegd, het personeel moet over voldoende competenties beschikken om effectief de ruimtevlucht te kunnen aanvatten.

Bij het spelen zal blijken dat de kerncompetentie of kerndoelstelling van TEKAR6 enkel kan bereikt worden indien zowel individuen als team over de nodige competenties beschikken en ze bovendien op de juiste manier ingezet hebben.
Het spel heeft dus niet per definitie een happy end. Het is best mogelijk dat de raket op het lanceerplatform staat zonder competente astronauten of omgekeerd. Hoe het spel ook afloopt, het is steeds een aanzet tot een nabespreking waarin keuzes van deelnemers en team en het bereikte resultaat geëvalueerd wordt. En deze evaluatie een aanzet is tot een dieper debat over het nut van competenties en het beheer ervan. Met als ultieme doelstelling het mogelijk maken van de sociale dialoog ter zake.

Het competentiespel werd geproduceerd in 34 exemplaren. Het is voor alle duidelijkheid géén koopspel maar een begeleidingsspel. De vormingswerkers van de vakbonden zorgen voor de interne vorming. Andere geïnteresseerden kunnen beroep doen op STV Innovatie & Arbeid of het Centrum Informatieve Spelen ( www.spelinfo.be ) om een spelsessie te begeleiden. Zo wordt de kwaliteit steeds gegarandeerd en kan het spel, gebaseerd op de evaluaties van andere groepen, steeds blijven groeien en een tijdsbestendig instrument zijn.

actualiteit | sectoraal | competentiemanagement | steekkaarten | interactie | opleidingsbeleid | acv leert | links | sitemap | help | site credits